Bor Madeni İle Ağaç Direklerin Korunması, Ürün Tasarımı ve Pilot Uygulamaların Yapılması Ar-Ge Projesi

Bor madeni, ülkemizde ağaç direklerin emprenyesinde kullanılmaktadır. Ancak sahadaki direklere iyileştirme amaçlı bor tatbiki uygulaması yapılmamaktadır. Bor madeninin ağaç içerisindeki biyolojik saldırılara karşı etkinliği akademik çalışmalarla kanıtlanmıştır. Bu proje ile elektrik dağıtım sektöründe bor madeninin, ağaç direklerde çürümeyle mücadele noktasında görünürlüğü ve bilinirliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Proje kapsamında Bor (CuB / Bakır Bor) katkılı bulamaç üretimi gerçekleştirilmiştir. Üretilen bulamaçlar belirlenen bölgelerdeki ağaç direklere tatbik edilmiş ve direkler saha şartlarına maruz bırakılmıştır. 12 aylık süre sonunda uygulama yapılan direklerden numuneler alınmış ve ICP analizleri ile direklere nüfuz eden bor ve bakır miktarları incelenmiştir. Uygulama yapılan direklerin tamamında bakır ve bor miktarlarında artış görülmüştür.

Proje Kazanımları

Sahada kullanımda olan ağaç direklerin beklenen ortalama servis ömrü 25-30 yıl arasındadır. Ağaç direkler üzerinde meydana gelebilecek arıza veya kırılma, elektrik kesintilerine dolayısıyla SAIDI ve SAIFI’ nin artmasına, daha da önemlisi can ve mal kaybına sebep olabilir. Ülkemizde ve yurtdışında yapılan çalışmalar ağaç direklerde meydana gelen kazaların yüksek oranda direk dibinde meydana gelen çürüme sebepli olduğunu ortaya koymuştur. Direğin dibinde çürüme, özellikle nem oranının yüksek olduğu bölgelerde sıklıkla görülmektedir. Sık yağış alan bölgelerde topraktaki bağıl nem oranı yükselmekte bu da direğin dibinde biyolojik çürümeye sebep olmaktadır. Bu sebeple direk dibinde çürümeyi engelleme amacıyla yapılacak işlemler; çürüme kaynaklı yaşanan iş kazalarının önüne geçecek, elektrik arzının devamlılığını sağlayacak ve dağıtım firmalarının şebeke kalitesini arttıracaktır.
Ağaç direkler ülkemizde hemen hemen tüm dağıtım şirketlerinin sahasında kullanımda olan envanterlerdir. Uzun yıllar boyunca sahada varlığını koruyan ağaç direklerin önümüzdeki dönemde de kullanımına devam edilmesi kaçınılmazdır. Dolayısıyla ağaç direklerin ömrünü uzatacak müdahaleler önem arz etmektedir.
İlgili çalışma farklı iklim şartlarına sahip iki bölgede gerçekleştirilmiştir. Her iki bölgede de ağaç direğin ömrünü azaltan çürümenin önüne geçildiğine yönelik sonuçlar elde edilmiştir. Uygulama yapılan tüm ağaç direklerde %100 Bor yayılımı görülmüştür.

Sahadaki bir ağaç direğin değiştirilmesi, direğin lokasyonuna bağlı olarak yarım iş gününü kapsayacak bir çalışmadır. Direk değişimi enerji altında yapılmamakta dolayısıyla enerji kesilmektedir. Direğin değişimi sırasında vinç, kepçe vb. araçlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebepler ağaç direk değişimini meşakkatli bir operasyon haline getirmektedir.

Ağaç direkler çoğunlukla; çürüme, sağlamlığın azalması, böceklenme, derin çatlaklar vb. sebeplerden dolayı “yenileme amacıyla” değiştirilmektedir. Direğin en önemli noktası olan toprakla temas ettiği bölgede yapılacak koruma çalışmalarının direk ömrünü uzatacağı projemiz kapsamında kanıtlanmıştır.

Bu da halihazırda operasyonel süreçleri yoğun olan tüm dağıtım şirketleri için öncelikle personel güvenliğini temin edecek akabinde de ekstra iş yükünü azaltacaktır.

Tüm hakları Hefe Enerji’ye aittir.