Dna Barkodlama Uygulamasi İle Şebeke Varlıklarının Hırsızlığa Karşı Korunması Ar-Ge Projesi
Artan hammadde fiyatları Elektrik Dağıtım Şebekesinde kullanılan alüminyum, çelik, bakır gibi değerli metalleri kriminal oluşumların odağı haline getirmektedir. Bakır ve alüminyum iletken, kablo, bara ve kafes direklerin parçaları gibi çalınan şebeke envanterinden kaynaklanan kesintiler, enerji arzında aksaklıklara yol açmakta ve müşteri taraflı memnuniyeti de olumsuz etkilemektedir. Bu esnada suçlular hem kendilerine (ark, akıma kapılma), hem kesintisiz enerjiye muhtaç olan vatandaşa (diyaliz, yaşam destek ünitesi), hem de genel olarak ekonomiye zarar vermektedirler. Metal emtia fiyatlarının global ölçekte yükselişini sürdüreceği de değerlendirilmektedir.
Bu proje ile Elektrik Dağıtım Şirketi envanterinin işaretleme yöntemi ile korunması ve değerli metallerin çalınmasında caydırıcılık ve takip sistemi sağlanması hedeflenmiştir. Bu kapsamda yurtdışından ancak çok yüksek maliyetlerle ithal edilebilecek, yapay DNA Barkodlama teknolojisinin ülkemizde yerli olanaklarla üretilmesi sağlanmıştır. Yapay DNA’nın yüzeyde tutunma, bulaşma ve takip edilebilme özelliklerinden azami derecede faydalanılması hedeflenmiştir. Böylelikle hırsızlığa karşı korunan envanterde hem kriminal olaylara karşı caydırıcılık hem de yaşanacak kriminal vakalarda kanıt teşkil edecek bir ürün eldesi sağlanmıştır.
Proje hedefleriyle yüzeyde tutunurluğu yüksek, açık hava şartlarına dayanıklı, operatörler tarafından kolaylıkla uygulanabilecek formda, yurtdışı muadillerine göre düşük maliyetli bir son ürün hedeflenmiştir. Değişik formülasyonlarda üretimi yapılan numunelerin yüzeyde tutunurlukları irdelenmiş, periyodik görsel muayeneler ve swab analizleri ile uygulama yapıldığı tarihten itibaren geçen süre sonunda en yüksek oranda varlık gösteren formülasyonlar üzerinde yoğunlaşılmıştır. Aynı zamanda saklama koşullarında değişik sıcaklık aralıklarına dayanımı yüksek bir son ürün hedeflenmiştir. Uygulaması yapılan yapay DNA’nın UV lamba ile bakıldığında yüzeyde parlama yapmasını sağlayabilmek adına farklı konsantrasyonlarda floresan boya içeren solüsyonların, yüzeylere püskürtme sonrasında ışımaları test edilmiştir. Bu çalışmalar ile, yüksek ışıma etkisi göstermesi için solüsyon içerisine eklenmesi gereken optimum floresan boya miktarı tayin edilmiştir. yDNA proje hedefleri doğrultusunda, proje başlangıç amaçlarını karşılayan, saha personelleri için uygulaması kolay, yurtdışı muadilleri ile rekabet edebilecek nitelikte ürün eldesi sağlanmıştır. Proje faaliyetlerine yaygınlaştırma çalışmaları ile devam edilmesi planlanmaktadır
Proje Kazanımları
Proje çıktısı olarak elde edilen yDNA işaretleme solüsyonu doğrudan diğer elektrik dağıtım şirketleri tarafından tedarik edilip, saha kullanımına başlanabilir. Solüsyonun değerli metallerin yüzeylerine uygulanması için herhangi bir eğitim ve demo gerekli olmayacaktır. Solüsyonun üretiminde kullanılan birçok maddenin yurtiçinde tedarik edilebilmesi yurtdışına bağımlılığı asgariye indirmiştir. Solüsyonun üretiminde ve uygulama sonrası sahadan swab ile geri kazanımında sadelik ve projenin başından itibaren saha kullanımı hedefinin göz önünde bulundurulmasından dolayı diğer dağıtım şirketlerinin bünyesinde hızlı bir şekilde yaygınlaşmasının önünde çok az engel olduğu düşünülmektedir. Özellikle değerli metal hırsızlığının yoğun olarak yaşandığı bölgelerde hizmet veren dağıtım şirketleri yDNA solüsyonun sunduğu avantajlardan faydalanmaya başlayabilirler. Değerli metal hırsızlığı yapan şüphelilerin yakalanması ve yargılanmasında fayda sağlayacak olan yDNA solüsyonu aynı zamanda yerel basın-yayın tarafından yapılacak görsel bilgilendirme ile de caydırıcı etkisini arttırarak gösterecektir. yDNA ile işaretlenmiş yüzeylerin bulunduğu bina içi istasyonların duvar ve giriş kapılarında ilgili uyarı levhaları ile caydırıcılık daha da etkili bir şekilde tesis edilecektir. Bu etkinin daha da artırılması için rastgele istasyonlar yDNA uygulanmamış olsa bile böyle uyarı levhaları ile donatılabilir. Hırsızların henüz eyleme geçmeden caydırılması ile birlikte OKSÜRE/OKSIK verilerinde iyileşme beklenmektedir.
Tüm hakları Hefe Enerji’ye aittir.